donderdag 29 januari 2015

Hoe te leren improviseren in een vijfkwartsmaat

Deze keer wil ik stilstaan bij de vijfkwartsmaat. Aangezien deze maatsoort minder vaak voorkomt dan bijvoorbeeld de vierkwartsmaat en de driekwartsmaat is het in het begin nogal wennen. De vraag is hoe je dat het beste kunt doen.

Een eerste belangrijke stap is het bepalen van de indeling van de maat. In dit voorbeeld stel ik de maat samen uit een stuk van drie tellen en een stuk van twee tellen. Dat de twee onderdelen verschillen van elkaar maakt de maatsoort onregelmatig. Het is een zgn. onregelmatige samengestelde maatsoort.

De volgende stap is de tweedeling hoorbaar en voelbaar te maken voor jezelf door steeds op het begin van elk maatdeel een accent te geven. Het is dan ook fijn om per maatdeel nog een soort tussentijds accent te plaatsen. We accentueren dus enerzijds tel 1 en 4 en anderzijds de achtste na tel 2 en tel 5. Belangrijk is het om alle tussenliggende achtsten ook tot uitdrukking te brengen. Die zorgen namelijk voor de regelmaat. In het begin kan het heel helder werken om met een sequencer of drumcomputer dit ritme als begeleiding in elkaar te zetten. Uiteindelijk zou je zonder externe hulpmiddelen de verdelingen moeten kunnen voelen en zelfs kunnen improviseren zonder de tel kwijt te raken.

Vervolgens kun je de bovengenoemde accenten opschuiven door de maat. Dit kan door het geheel steeds een achtste op te schuiven. Zodoende ontstaan er tien verschillende ritmes zoals je hieronder kunt zien.:



Je kunt de pdf ook vinden via: 5_4 Displacements - Guitar.pdf
Doel bij het oefenen is om toch de oorspronkelijke tweedeling van de maat in je achterhoofd te houden. Het gaat allemaal om de relatie van het gespeelde met de dimensies van de maat.
Enkele voorbeelden van muziek in maatsoorten van 5 tellen:

-Theme from Mission Impossible - https://www.youtube.com/watch?v=XAYhNHhxN0A
(v.a. ca. 12 seconden hoor je het deel in vijfkwartsmaat). Later wordt teruggegaan naar een gewone vierkwartsmaat.
-Take Five - Dave Brubeck - https://www.youtube.com/watch?v=vmDDOFXSgAs
-The Great Gig in the Sky - Sam Yahel, Mike Moreno, Ari Hoenig, Seamus Blake - https://www.youtube.com/watch?v=EchjlKtQKcY
V.a. 43 seconden begint het deel in vijf achtste. Let vooral op het verrassingseffect wat door het gitaarintro opgeroepen wordt.
-Fives - Guthrie Govan - https://www.youtube.com/watch?v=-yPEewaalik